Gember
Gember kweken in de stad is verrassend goed te doen, zelfs op een balkon, terras of binnen op een vensterbank. Met een beetje aandacht en een ruime pot geniet je het hele jaar door van verse gemberwortels voor thee, koken of zelf drogen.
Maart-mei
juli-september
Diepen pot, bed of volle grond
veel, minstens 6 uur
Regelmatig.
Maart-mei
september – december
Diepe pot
veel, minstens 6 uur
Mag licht uitdrogen
Introductie
Gember is een verrassend veelzijdige en aromatische plant die zich uitstekend leent voor stadsmoestuinen, balkons en kleinere achtertuinen. Of je nu een beginnende tuinier bent of al wat meer ervaring hebt, met gember haal je een exotische smaakmaker in huis die je gemakkelijk zelf kunt kweken – en nog voordeliger dan steeds verse gember kopen in de supermarkt.
Voor stadsomstandigheden wordt meestal gekozen voor gewone gember (Zingiber officinale), maar ook baby gember is geschikt. Gewone gember groeit langzaam en ontwikkelt stevige wortels, ideaal voor wie op termijn grotere oogsten wil. Baby gember is jong geoogst, heeft een zachtere smaak en kan al na enkele maanden worden geoogst.
Gember past perfect bij een duurzame, zelfvoorzienende stadsmoestuin. Je kunt de wortels vers gebruiken in thee, gerechten of smoothies, maar ook drogen of inmaken om er het hele jaar van te genieten. Zo bespaar je geld, verminder je verpakkingsafval en heb je altijd je eigen verse gember binnen handbereik.
Zo kweek je gember
Zaaien of planten
Om gember te kweken begin je met een biologische gemberwortel met duidelijke knoppen of “ogen”. Snijd de wortel in stukjes van ongeveer 3 tot 5 centimeter, waarbij elk stuk minstens één oog heeft, en laat de snijvlakken een dagje drogen. Zo verklein je de kans op schimmel en krijgt je gember een vliegende start.
Als je gember nog geen duidelijke ‘ogen’ heeft, leg dan de gember een paar dagen tussen vochtig keukenpapier op een warm plekje. Je zult zien dat hij dan gaat uitlopen.
Plant de wortel in een flinke pot van minimaal 20 centimeter diep, met de ogen naar boven, en bedek deze licht met aarde. Zorg dat de pot goed doorlatend is, zodat overtollig water makkelijk weg kan. Een zonnige vensterbank of een beschut plekje op het balkon is perfect. Binnen een paar weken zie je al groene scheutjes boven de aarde piepen!
Verzorging
Gember groeit langzaam, maar gestaag. Houd de grond licht vochtig, maar laat de bovenste laag af en toe een beetje uitdrogen. Gember vindt dat juist fijn: zo krijgen de wortels lucht, en verklein je de kans op wortelrot of schimmel. Geef dus pas water als de aarde aan de bovenkant licht droog aanvoelt, maar laat de wortels nooit helemaal uitdrogen.
De plant houdt van warmte, het liefst tussen de 20 en 25 graden, en staat het liefst vorstvrij. Die van mij staat gewoon binnen op de vesterbank. Vanaf het moment dat de scheuten groeien kun je wekelijks wat vloeibare voeding of compostthee geven om de wortels een boost te geven. Als de plant groter wordt, verpot hem dan naar een bredere pot zodat hij genoeg ruimte heeft om mooie wortels te maken.
Oogsten
Oogsten is geduldig werk, maar oh zo de moeite waard. Voor baby gember kun je al na 4 tot 6 maanden een deel oogsten, terwijl volwassen gember meestal 8 tot 10 maanden nodig heeft voor een volledige oogst. Graaf voorzichtig een stukje wortel op, snijd een stukje af en laat de rest doorgroeien voor een volgende ronde.
Na de oogst
Verse gember is heerlijk in thee en smoothies. Maar als je niet alles meteen opkrijgt, zijn er verschillende manieren om je oogst te bewaren, zodat je er zelfs in de winter van kunt genieten.
Verse gember kun je een paar weken koel bewaren, bijvoorbeeld in de groentelade van de koelkast. Wil je het langer bewaren, dan kun je de wortels invriezen, drogen of inmaken.
Gedroogde gember is ideaal om het hele jaar door te gebruiken in thee, kruidenmengsels of bakrecepten. Snijd de wortels in dunne plakjes of rasp ze, laat ze goed drogen (bijvoorbeeld in je zelfgemaakte kruidendroogrek) en bewaar ze in een luchtdichte pot op een donkere plek. Zo heb je altijd een voorraadje van je eigen stadsmoestuin binnen handbereik.
Combinatieteelt
Gember groeit het liefst in goed gezelschap, maar kan ook prima alleen zijn. Planten zoals munt, citroengras, chilipepers en kurkuma zijn fijne buren: ze hebben vergelijkbare licht- en vochtbehoeften en ondersteunen elkaar in een gezonde groei.
Omdat gember relatief laag en oppervlakkig wortelt, blijft er in de pot of bak vaak nog ruimte over. Die kun je slim benutten met kleine kruiden zoals bieslook, basilicum of kleinbladige sla. Zo haal je het meeste uit je stadsmoestuin of balkon, zelfs als de ruimte beperkt is.
Zet gember liever niet naast planten die veel water of voedingsstoffen nodig hebben, of soorten die gevoelig zijn voor dezelfde wortelziekten, zoals aardappelen of koolsoorten. Dit kan de groei van gember belemmeren of de kans op ziektes vergroten.
Veel voorkomende gember problemen
Ook gemberplanten kunnen soms wat te verduren krijgen. Gelukkig zijn de meeste problemen goed te herkennen en aan te pakken. Hieronder de meest voorkomende:
Wortelrot
De wortels worden zacht en bruin, vaak met een muffe geur.
→ Zorg voor goed doorlatende potgrond, laat de bovenste laag af en toe uitdrogen en geef pas water als de grond licht droog aanvoelt.
Schimmel op wortel of bladeren
Witte of grijze pluizige plekken, vooral bij vochtig weer of slechte ventilatie.
→ Verbeter de luchtcirculatie, geef water alleen aan de voet van de plant en verwijder aangetaste delen..
Trage groei of vergeelde bladeren
Bladeren worden geel en de plant groeit langzaam.
→ Zet de gember op een lichte, warme plek en geef regelmatig wat voeding of compostthee.
Temperatuurstress
Te koude of te hete omstandigheden kunnen bladeren geel of slap maken.
→ Zorg voor een constante, warme plek (20–25°C) en beschutting bij extreme hitte of kou.
Rassen die goed werken in potten
Tenzij je een kas hebt, kun je gember het beste in een grote pot zetten, binnen of beschut op een beschutte plaats. Gember is een tropische plant en kan dus niet zo goed tegen vorst. Haal hem daarom in de winter naar binnen.
Medicinaal gebruik
Gember wordt al eeuwen gebruikt vanwege de vele heilzame eigenschappen. De wortel staat bekend om zijn ondersteunende werking voor de spijsvertering, het kan misselijkheid verminderen en helpt bij een opgeblazen gevoel. Daarnaast wordt gember vaak gebruikt om de doorbloeding te stimuleren en het immuunsysteem een handje te helpen.
Voor veel mensen is het een fijne toevoeging aan thee of smoothies om de dag wat extra energie en warmte te geven.
Let op: deze informatie is informatief en vervangt geen medisch advies. Raadpleeg bij twijfel altijd een arts.
Meer weten?
Wil je meer weten? Kijk dan eens op de website van ‘Plants for a Future’.
Alles wat we ooit over gember hebben geschreven (inclusief recepten), vind je hier terug.